Otomatik asansör kapıları her gün binlerce kez açılıp kapanır. Kapı bir yolcunun koluna, çocuğa ya da bir pusete çarptığında ne kadar kuvvet uyguladığı doğrudan güvenlik meselesidir. Bu yüzden kapı kapanma kuvveti hem montaj sonrası kontrollerde hem de periyodik muayenelerde ölçülen değerler arasındadır. Bu yazıda ölçümün neden yapıldığını, nasıl yapıldığını ve kullanılan kuvvetölçerin kalibrasyonunun sonucu nasıl etkilediğini anlatıyoruz.
Kapı kapanma kuvveti neden sınırlanır?
Motorlu sürgülü kapılar, önüne bir engel çıktığında durdurulabilir olmalıdır. Asansör güvenlik standardı TS EN 81-20, kapanmakta olan kapıyı durdurmak için gereken kuvveti 150 N ile sınırlar. Bu yaklaşık 15 kg’lık bir ağırlığın uyguladığı kuvvete denk gelir. Standart ayrıca kapının hareket enerjisine de bir üst sınır koyar.
Sınırın aşılması iki şekilde olabilir: kapı operatörünün ayarı bozulmuştur ya da kapı mekanizması (kızak, makara, askı) sürtünme yapmaya başlamış ve operatör bunu daha fazla kuvvetle telafi ediyordur. Her iki durumda da sorunu ancak ölçerek görebilirsiniz.
Ölçüm nasıl yapılır?
Ölçüm için tepe değeri (peak) tutabilen bir kuvvetölçer, kapı kuvvet ölçme aparatı veya dinamometre kullanılır. Genel uygulama şöyledir:
- Kapı normal çalışma modunda kapanırken kuvvetölçer, kapı kanadının hareket yönüne dik gelecek şekilde kapı yolu üzerine yerleştirilir.
- Ölçüm, kapının hareketinin ilk bölümünde değil, kapı hızını almış durumdayken yapılır.
- Cihaz tepe değer modunda olmalıdır; kapı cihaza çarptığında ortaya çıkan en yüksek kuvvet okunur.
- Tek ölçüm yerine birkaç tekrar yapılıp sonuçlar kaydedilir. Tekrarlar arasında büyük fark varsa kapı mekanizması kontrol edilmelidir.
- Ölçümün tam olarak hangi noktada ve hangi koşulda yapılacağı için muayene kuruluşunuzun ve firmanızın prosedürünü esas alın.
Sınıra yakın ölçümlerde cihaz hatası belirleyicidir
Kapı ölçümlerinde sonuçlar çoğu zaman 100 ile 150 N arasında çıkar. Yani sınıra oldukça yakın bir bölgede çalışılır. Bu durumda kuvvetölçerin kendi hatası kararı değiştirebilir.
Bir örnek düşünelim: Kuvvetölçeriniz gerçekte 160 N olan bir kuvveti 145 N gösteriyorsa, sınırı aşan bir kapıya “uygun” demiş olursunuz. Tersine, cihaz fazla gösteriyorsa sorunsuz bir kapı için gereksiz ayar ve tamir işi çıkar. Her iki durum da hem güvenlik hem de iş gücü açısından maliyetlidir.
Yaylı (analog) dinamometrelerde yay zamanla yorulabilir, ibre sıfırdan kayabilir. Dijital cihazlarda ise yük hücresi darbelerden etkilenebilir. Sahada çantada taşınan, düşen, çarpılan cihazlar için bu sapmalar şaşırtıcı değildir.
Kuvvetölçer kalibrasyonunda ne yapılır?
Kuvvetölçer kalibrasyonunda cihaz, değeri bilinen referans kuvvetlerle karşılaştırılır. Bu kuvvetler izlenebilir referans ağırlıklarla ya da referans kuvvet dönüştürücüsüyle oluşturulur. Tipik olarak:
- Cihazın ölçme aralığı boyunca birkaç noktada (örneğin aralığın %10, %20, %50, %80 ve %100’ü) ölçüm alınır.
- Ölçümler artan yönde, gerekiyorsa azalan yönde de tekrarlanır.
- Her noktada cihazın gösterdiği değer ile referans değer arasındaki fark (hata), tekrarlanabilirlik ve ölçüm belirsizliği hesaplanır.
- Sonuçlar, cihazın seri numarasıyla birlikte izlenebilir bir kalibrasyon sertifikasında raporlanır.
Asansör kapı ölçümünde kullanılan cihaz için özellikle 150 N civarındaki kalibrasyon noktası önemlidir. Kalibrasyon talep ederken bu noktanın da ölçülmesini isteyebilirsiniz. Ayrıca cihazın kapı ölçümünde kullandığınız modda (tepe değer modunda) kontrol edilmesi faydalıdır.
Doğru cihaz seçimi için kısa notlar
- Ölçme aralığı: 150 N’u rahatça kapsayan ama aşırı büyük olmayan bir aralık seçin. 500 N kapasiteli bir cihaz, 5000 N’luk bir cihaza göre bu bölgede çok daha hassas sonuç verir.
- Tepe değer tutma: Kapının çarpma anını yakalamak için şarttır.
- Uygun uç aparat: Kapı kanadına düzgün oturan, kaymayan bir uç kullanın.
- Kayıt: Her ölçümde kullanılan cihazın seri numarasını kayda geçirin. Böylece sonradan cihazda bir sorun çıkarsa hangi ölçümlerin etkilendiğini bilirsiniz.
Ne sıklıkla kalibre edilmeli?
Sahada yoğun kullanılan kuvvetölçerler için yılda bir kalibrasyon yaygın bir uygulamadır. Cihaz düşmüşse, sıfırı kaymışsa ya da iki ölçüm arasında açıklanamayan farklar görüyorsanız beklemeden kontrol ettirin. Aynı mantık asansör test ağırlıkları için de geçerlidir; bu konuyu Asansör Test Ağırlıklarında M1, M2, M3 Sınıfı yazımızda ele aldık.
Kısaca
- Kapı kapanma kuvveti 150 N sınırına yakın değerlerde ölçülür; cihaz hatası kararı değiştirebilir.
- Ölçüm tepe değer modunda, birkaç tekrar ile ve prosedüre uygun noktada yapılmalıdır.
- Kuvvetölçerin kalibrasyonunda 150 N civarındaki nokta ve tepe değer modu özellikle kontrol edilmelidir.
- Her ölçüm kaydında kullanılan cihazın seri numarası yer almalıdır.
STA Kalibrasyon ile kuvvetölçer kalibrasyonu
STA Kalibrasyon, İzmir Gaziemir’deki laboratuvarında asansör firmalarının kullandığı kuvvetölçer ve dinamometreleri izlenebilir referanslarla kalibre eder. Kalibrasyon noktalarını kendi kullanımınıza göre belirleyebilir, her nokta için hata ve ölçüm belirsizliğini sertifikada görebilirsiniz. Ayrıntılar için Kuvvetölçer Kalibrasyonu sayfamıza bakabilirsiniz.
Teklif ve randevu için: +90 533 282 48 45 · info@stakalibrasyon.com · İletişim formu
